Gelderse Vallei

Aansluitende route: Leusden en Amersfoort

Van Rhenen tot Amersfoort kun je varen over het Valleikanaal door de Gelderse Vallei. Delen van het kanaal (tussen Rhenen en Veenendaal, en een stuk bij Scherpenzeel) volgen de grens van de provincie Utrecht. De rest van het kanaal ligt in Utrecht.

Het kanaal is eind jaren dertig van de vorige eeuw aangelegd om de afwatering van de Gelderse Vallei te verbeteren. Sommige delen van het kanaal zijn al veel ouder. Het traject tussen Rhenen en Veenendaal is eind 15e eeuw gegraven, en heette toen de Bisschop Davidsgrift of kortweg Grift. Vanaf Woudenberg tot de Bruinenburgesluis volgt het kanaal de vroegere loop van de Lunterse Beek.

De Gelderse Vallei is een redelijk afwisselend gebied. Tussen Rhenen en Veenendaal vind je vooral drassig weidegebied dat veel vogels en vogelaars aantrekt. Hierna volgt het verstedelijkte gebied van Veenendaal en daarna een afwisselend landschap met stukjes bos, akkers en weilanden.

Na Veenendaal is de linkeroever vrijwel overal voorzien van een hoge zanddijk en daarin allemaal kleine bunkers en kazematten. Dit zijn de restanten van de Grebbelinie, een militaire verdedigingslinie naar het voorbeeld van de Hollandse Waterlinie.

Peter Kuiper

Direct naar: Grift, Binnenveldse Hooilanden, Veenendaal, Stuw de Roode Haan, Van Veenendaal naar Scherpenzeel, Stuwen Pothbrug en Roffelaar, Leusden
Kaart: © basiskaart: OpenStreetMap

PDF: Klik hier om een pdf-versie van deze route te openen. De pdf-versie is geschikt om af te drukken.

GPX: Klik hier om deze route als gpx te downloaden en in navigatie-apps te gebruiken.

400 jaar geleden: Rheenen, Veennendael, Woudenberch, Leusden en Amersfoort
Kanoverhuur:

Start- en eindpunten:
Langs het Valleikanaal zijn meerdere punten waar je je tocht kan beginnen of eindigen. Het verdient aanbeveling om met meerdere auto's te pendelen, zodat je alleen stroomafwaarts hoeft te varen. Als pendelen niet lukt, of als je niet zoveel wilt rijden, dan is Veenendaal-Rhenen-Veenendaal ook een mooie dagtocht. Ik zou dan in ieder geval de eerste helft stroomopwaarts varen.

  1. Zorginstelling Zideris. Een half verharde weg over het grasveld brengt je naar een hek met daarachter de kanosteiger. Je mag afladen vlak bij de kanosteiger. Het hek zit niet op slot, maar je moet het wel weer dicht doen. Parkeren moet buiten het terrein, op de parkeerplaats aan de linkerkant van de Cuneraweg. Adres: Cuneraweg 12, Rhenen
  2. Stadspark Veenendaal. De kanosteiger is voorbij de skatebaan. Afladen bij de skatebaan, en parkeren op de parkeerplaats aan de Groeneveldselaan waar je langs gekomen bent. Adres: Groeneveldselaan, Veenendaal
  3. Sportcentrum De Vallei. De kanosteiger is tegenover de ingang van de parkeerplaats van het zwembad. Deze plek heeft mijn voorkeur: de loopafstand is een stuk korter dan in het stadspark. Adres: Sportlaan 1-3, Veenendaal
  4. TOP Scherpenzeel. Parkeerplaats met kanosteiger. Adres: Nieuwstraat 76, Scherpenzeel
  5. Kanoverhuur Scherpenzeel. Je kunt hier parkeren langs de weg, maar blokkeer niet de toegang tot de weilanden van de boeren. Adres: Brinkkanterweg 20, Scherpenzeel
  6. TOP en Theehuis Mon-Chouette. Toeristisch Overstappunt naast het theehuis, met kanosteiger. Adres: Leusbroekerweg 25B, Leusden
  7. Kanoverhuur Berg. Je mag hier parkeren, ook als je geen kano huurt, maar laat het wel even weten. Adres: Langesteeg 2A, Leusden
  8. Stuw Asschat. Aan de zuidkant van de brug, op de hoek van de Asschatterweg en de Kanaalweg, zijn een paar parkeerplaatsen. Hier is de wal laag en kun je goed in- of uitstappen. Adres: Kanaalweg, Leusden

Route:
De route is met de stroom mee beschreven van Rhenen naar Leusden. De nummers tussen haakjes hieronder verwijzen naar de Start- en Eindpunten die hierboven beschreven staan, en staan ook op de kaart.

0.0 km - Zorginstelling Zideris (1). Start bij kanosteiger aan de linkeroever.
2.6 km - Driesprong. Naar rechts gaat het Nieuwe Kanaal naar Wageningen. Het Valleikanaal gaat rechtdoor.
3.6 km - Stuw Veenkampen met vispassage. Kanosteigers aan de linkeroever
5.6 km - Uitkijktoren bij Binnenveldse Hooilanden. Kanosteiger aan de linkeroever. Loop over de brug naar de uitkijktoren op de rechteroever.
7.7 km - Vuilweer. Kanosteigers zijn aanwezig, maar met een beetje behendigheid kun je over de borstels varen aan de rechterkant
8.6 km - Kanoverhuur Veenendaal aan de rechteroever.
Valleikanaal in Veenendaal - Foto: Jaap Ruiter
9.8 km - Stadspark Veenendaal (2). De kanosteiger is een klein stukje verder, aan de linkeroever.
10.8 km - Restaurant Mucha. Kanosteiger aan de linkeroever.
Adres: De Sterke Arm 1, Veenendaal
11.8 km - Sportcentrum De Vallei Veenendaal (3). De kanosteiger van het sportcomplex is aan de linkeroever.
13.6 km - Stuw De Roode Haan is een nieuwe opblaasbare stuw met vispassage. Kanosteigers aan de linkeroever. Als de stuw niet is opgeblazen, dan kun je gewoon doorvaren.
17.4 km - Stuw De Groep, voorbij het spoor. Kanosteigers aan de rechteroever. De steiger na de stuw ligt vrij ver weg. Neem een karretje mee!
18.6 km - Kanosteiger aan de linkeroever. Een mooie plek om even op de dijk rond te kijken. Het klompenpad Oudenhorsterpad komt hier langs. Dit is een mooi wandelpad van 8 km over de Grebbelinie-dijk en een oude spoordijk, bijna geheel onverhard en door het groen. De theeschenkerij De Uitrusting die hier 200 meter vandaan lag is helaas gesloten.
19.9 km - TOP Scherpenzeel (4). De kanosteiger is net voorbij de brug aan de rechteroever. Net voor de brug komt de Lunterse Beek uit in het Valleikanaal. Vanaf hier tot de Heiligenbergerbeek volgt het Valleikanaal het voormalige traject van de Lunterse Beek.
20.9 km - Kanoverhuur Scherpenzeel (5). Een stukje voor de brug, aan de rechteroever, is de kanosteiger.
21.7 km - 800 meter verder is een stuw vlak voor de Pothbrug. Kanosteigers zijn niet aanwezig. Stap uit aan de rechterkant. Je moet overdragen over een drukke provinciale weg. In het midden is wel een vluchtheuvel waar ruimte is om met de kajak dwars te staan.
22.8 km - Een ruime kilometer verder is weer een stuw, Roffelaar geheten, met het grootste verval van het hele kanaal: 1,5 meter. Ook hier zijn geen kanosteigers aanwezig. Overdragen kan het beste aan de linkerkant.
24.2 km - Bruinenburgesluis aan de linkerkant. Hier kun je overdragen naar de Heiligenbergerbeek, en via die beek vaar je tot in Amersfoort
25.0 km - TOP en Theehuis Mon-Chouette Leusden (6). De kanosteiger is aan de rechteroever net voorbij de brug.
26.1 km - Kanoverhuur Berg Leusden (7). Net voorbij de brug is de grote kanosteiger aan de rechteroever.
28.5 km - Stuw Asschat Leusden (8). Voor de stuw is een brug, en net voor de brug kun je aan de rechteroever goed uitstappen. Hier zijn ook een paar parkeerplekken.

Als je verder wil varen naar Amersfoort, dan kun je bij de stuw overdragen. Kanosteigers zijn aanwezig.

Naar boven

Grift

Het Valleikanaal tussen Rhenen en Veenendaal heet ook wel de Bisschop Davidsgrift of kortweg Grift. Dit is de oude naam van deze watergang voordat het Valleikanaal werd aangelegd. Het kanaal begint aan de voet van de Grebbeberg met een stuw die water doorlaat vanuit de Nederrijn.

Bij Zorginstelling Zideris (punt 1) mag je het water in. Zie onderstaande foto's:

Hier mag je met de auto het terrein op om af te laden. Volg het half-verharde pad over het grasveld tot aan het hek. De kanosteiger is aan de andere kant van het hek. Je mag door het hek, maar doe het hek wel weer dicht. Parkeer de auto op de parkeerplaats aan de andere kant van de straat.

Valleikanaal met in de verte de Grebbeberg

Valleikanaal - Foto: Jaap Ruiter

Stuw Veenkampen met rechts een vispassage

Net voorbij de stuw zie je aan je rechterhand rechtopstaande palen in het weiland. Dit zijn eeuwenoude boomstammen, afkomstig uit het water dat ze al die tijd heeft geconserveerd.

Eeuwenoude boomstammen - Foto: Jaap Ruiter

Valleikanaal

Een (ik hoop tijdelijk) verlaten meerkoet-nest. Ik heb de meerkoet niet weggejaagd, en vraag me af of dat überhaupt wel mogelijk zou zijn

Valleikanaal

Valleikanaal

Valleikanaal

Naar boven

Binnenveldse Hooilanden

De Binnenveldse Hooilanden is een nieuw natuurgebied aan de oostkant van het Valleikanaal tussen Rhenen en Veenendaal. Het is ontwikkeld in het kader van Natura 2000. Slechts een paar jaar geleden zag je hier alleen maar strakke weilanden met een monocultuur van gras. De Kromme Eem, iets meer kronkelend maar grofweg parallel aan het Valleikanaal, is opnieuw gegraven. De historische Kromme Eem is waarschijnlijk een voorloper van wat nu het Valleikanaal is. Door het uitgraven van de nieuwe Kromme Eem is een prachtig waterrijk natuurgebied ontstaan. Bij de Werftweg staat een uitkijktoren met informatiepanelen over dit gebied. Ook is hier een kanosteiger en een picknicktafel. Kortom, je moet wel grote tijdnood hebben om hier niet even uit te stappen!

Kanosteiger en uitkijktoren bij de Binnenveldse Hooilanden

Uitzicht vanaf de uitkijktoren over de Binnenveldse Hooilanden. Het water op de voorgrond is de Kromme Eem. Achter het dijkje ligt het Valleikanaal. Rechts in de verte zie je de Grebbeberg.

Naar boven

Veenendaal

Vanaf het zuiden kom je Veenendaal binnen. Gaandeweg zie je steeds meer bebouwing.

Boerderij aan het begin van Veenendaal

Stoelen in de tuin

Kanosteiger bij het Stadspark

Valleikanaal tussen het Stadspark en het Sportcentrum

Kanosteiger bij Sportcentrum de Vallei

Valleikanaal tussen het Sportcentrum en stuw De Roode Haan

Naar boven

Stuw de Roode Haan

Bij het verlaten van Veenendaal moet je overdragen bij Stuw de Roode Haan. Vroeger zat de ijzeren stuw onder de brug. Overdragen was toen best lastig vanwege de klim omhoog en de drukke weg. Recent is deze stuw vervangen door een moderne opblaasbare stuw met vispassage. De overdracht is nu op de linkeroever, en veel makkelijker en veiliger.

Ik ben nu twee keer bij deze stuw geweest. De eerste keer was de stuw omhoog en moest je overdragen. De tweede keer was de stuw naar beneden en kon je gewoon doorvaren. Wel even bukken voor de kabels met ballen.

Kanosteiger bij de stuw

Stuw de Roode Haan. Rechts zie je nog net de ingang van de vispassage - Foto: Jaap Ruiter

Stuw de Roode Haan vanaf de noordkant

Naar boven

Van Veenendaal naar Scherpenzeel

Net als het eerste stuk van Rhenen naar Veenendaal, heeft het Valleikanaal van Veenendaal naar Scherpenzeel ook goede voorzieningen. Na het spoor komt nog een stuw, Stuw De Groep, met kanosteigers. De overdracht is wel onnodig lang (karretje mee!). De kanosteiger stroomafwaarts zou een stuk dichter bij de stuw kunnen liggen.

Net voor Scherpenzeel komt de Lunterse Beek uit in het Valleikanaal. Vanaf hier tot aan de Heiligenbergerbeek volgt het Valleikanaal het voormalige traject van de Lunterse Beek. Vroeger (voordat het Valleikanaal bestond) heette de Heiligenbergerbeek ook Lunterse Beek.

Varen op het Valleikanaal

We gingen even kijken of we dichter bij de stuw uit konden stappen (komend vanaf het noorden), maar dat ging niet. We moesten toch zo'n 100 meter terug naar de kanosteiger.

Stuw de Groep - noordkant

Wandelpad vanaf de dijk naar de voormalige theeschenkerij.
Dit pad is onderdeel van het Oudenhorsterpad

Veel groen rondom het Valleikanaal

Lunterse Beek

TOP Scherpenzeel

Kanoverhuur Scherpenzeel

Watertoren van Woudenberg in de verte

Naar boven

Stuwen Pothbrug en Roffelaar

Voorbij Scherpenzeel blokkeren twee stuwen de doorgang over het Valleikanaal. Bij deze stuwen zijn geen kanosteigers aanwezig. Voor sommigen is dit de reden om hun tocht over het Valleikanaal bij Scherpenzeel te eindigen. Maar overdragen is bij deze stuwen zeker wel mogelijk. Kijk bij de Pothbrug wel uit bij oversteken. Hier is een drukke weg.

Stuw Pothbrug - zuidkant

Stuw Pothbrug - noordkant, met de watertoren van Woudenberg op de achtergrond

Foto maken onderweg

Eén van de vele bunkers langs het Valleikanaal

Even rondkijken op het Valleikanaal

Stuw Roffelaar - zuidkant

Stuw Roffelaar - noordkant

Naar boven

Leusden

Voorbij de twee stuwen Pothbrug en Roffelaar kom je al in de buurt van Leusden. Rondom Leusden is ook een gemarkeerde route waar het Valleikanaal deel van uitmaakt. Zie rondje Leusden.

De meeste foto's hieronder zijn in de winter gemaakt. In de winter varen heeft zeker ook z'n charme!

De Bruinenburgesluis. Als je hier overdraagt kom je op de Heiligenbergerbeek. Zie rondje Leusden.

Het Valleikanaal bij Leusden

Het Valleikanaal in de vroege ochtendmist

Een vogel boven het Valleikanaal

Drijvende kanosteiger bij Theehuis Mon-Chouette, punt 6.

De grote drijvende kanosteiger bij kanoverhuur Boerderij Berg, bij punt 7

De Asschat-stuw bij punt 8

Het Valleikanaal ten noorden van Leusden, in de winter

Ik ben benieuwd naar jouw ervaring! Stuur hiervoor een email naar onderstaand adres. Mocht je een mooie foto hebben die ik mag gebruiken (het liefst liggend formaat en vanaf het water gemaakt), dan ontvang ik die oabok graag! Veel peddel-plezier!
Peter Kuiper
Kanos
© 2024 - Alle rechten voorbehouden